Berichten van deze auteur

Philip Curtis-City Proms, connectie tussen musici en zorgwereld-presentaties

Philip Curtis is docent aan het Prins Claus Conservatorium. Als artistiek adviseur van CityProms is hij onder andere voor de programmering van het openingsconcert. Hij studeerde muziek en werkte daarna als zanger, acteur en regisseur. Nu is hij docent en workshopleider aan het Prins Claus Conservatorium. Vanuit CityProms verzorgt u met andere musici de workshops muziek maken met dementerende ouderen. Wat betekent dit voor musici?

“We willen de functie van musici in de maatschappij uitbreiden. Een musicus is niet alleen een entertainer, maar ook beoefenaar van muziek als gereedschap om de kwaliteit van leven van kwetsbare groepen te verbeteren. We bieden musici ook meer mogelijkheden. Hoe meer vaardigheden, des te beter! Ook leggen we een verbinding leggen tussen opleiding en praktijk. We bieden musici een platform en de mogelijkheid hun werk uit te voeren.”

www.cityproms.nl

Studiedag 2015 “Als het gaat om luisteren…..”

studiedag2015Muziek werkt, maar werkt ook alleen als er geluisterd wordt. Hoe zorgen we dat het luisterrijke aanbod ook bij de mens komt? Moderne middelen zoals iPod, koptelefoons, maar ook de oude radio staat ons ten dienste. Als muziekwerkers zijn we steeds meer intermediair en bemiddelen we tussen vraag en aanbod. Maar wat is de vraag? Rust en ontspanning, nostalgie of swingend de dag door. We moeten goed luisteren naar de mens achter het oor. En anderen, begeleiders leren luisteren naar die behoeften door middel van coaching. Klanken ontlokken aan eenvoudig speelbare instrumenten. Het samen vinden van het juiste klankspoor dat loopt van couveuse tot het graf.


Een programma met o.a.:

belevingsradio, neonatologie en muziek, Music for Life, coaching, toepassing van nieuwe muziekinstrumenten, muziek en logopedie, contact via Klankspoor, de kunst van het luisteren…..

Lees verder

Vacatures

Hier plaatsen wij uw vacature, stuur uw kopij naar info@muziekenz.org.

NB: De stichting Muziekenz.org is niet aansprakelijk voor de kwaliteit van diegene die reageert. Wij bemiddelen slechts als platform voor de muziekwerkers in de zorg. De gehele procedure rondom een vacature is uiteraard aan de sollicitant en de organisatie die een vraag heeft.

Studiedag 2013, “In Vervoering”

studiedag2013Muziek heeft effect, daarom gebruiken we het als middel in zorg en onderwijs. Er zijn onderzoeken gedaan en boeken vol geschreven. We kunnen steeds meer en gaan het bewuster toepassen. Maar over het belangrijkste dat muziek teweegbrengt weten we nog weinig. Zonder dat mist de muziek zijn kracht. Dat effect heet ‘vervoering’. Variërend van verwondering tot geluksbeleving, ontroering en in sommige gevallen tot extase. Laten we het daar eens over hebben, en het beleven in een studie van een dag.

Lees verder

Studiedag 2012 verslag Workshop Blokfluit en improvisatie

Door: Paulus Vis
Verslag door: Tjau Daanje

De workshop was gericht op improviseren op de blokfluit. Paulus Vis, die de workshop gaf, werkt zelf niet in de zorg, maar is een veelzijdig muzikant met veel vakkennis. Vanuit zijn expertise kon hij ons een aantal modellen aanreiken waarmee je gemakkelijk kunt improviseren.

Allereerst hebben we geëxperimenteerd met improviseren op een drieklank. Daarna hebben we een tijdje gepraat over de toepasbaarheid van deze improvisatietechniek voor ons werk. Daarop heeft Paulus ons een techniek aan de hand gedaan van het improviseren op een open akkoord (grondtoon en kwint) Doordat dit akkoord niet majeur en niet mineur is, klinken eigenlijk alle tonen er goed bij. Dit is daardoor heel goed toepasbaar bij diverse doelgroepen.

Tot slot hebben we geoefend met de manier waarop je de blokfluit aanblaast. Als je je mond goed ontspannen houdt, verdwijnt de scherpe klank waar altijd iedereen zo’n hekel aan heeft, en maakt plaats voor een warme ronde klank.

En zo werd de blokfluitimprovisatie uiteindelijk een mooi geheel, waarmee we de workshop afsloten.

Studiedag 2012 verslag Workshop Palliatieve Muziektherapie

Door: Kirsten van Os
Verslag door: Marianne Buts

Balanceren op de grens van het leven: doodgewoon?!

Kirsten van Os heeft haar sporen verdiend als musicus, docent en therapeut. Zij heeft gewerkt in en om kerken, was jarenlang cantororganist en voerde een eigen praktijk voor pianolessen en muziektherapie in de regio Utrecht.
In de praktijk voor muziektherapie behandelde Kirsten voornamelijk kinderen met gedragsproblemen die onder andere een gevolg waren van autisme, pdd-nos of andere stoornissen.Ze heeft ook veel ervaring opgedaan als muziektherapeut door te werken in de palliatieve zorg; in een hospice begeleidde ze mensen in de laatste fase van hun leven door middel van zang en muziek. In 2010 is Kirsten verhuisd naar Maastricht en na de geboorte van haar dochtertje houdt zij zich voornamelijk bezig met “het leven” en de opbouw van een praktijk in Maastricht.

Wat is palliatieve zorg? Onder palliatieve zorg valt alle zorg die erop gericht is de patiënt met een levensbedreigende ziekte (en zijn naasten) een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te geven.

Tijdens de workshop nam Kirsten ons mee naar de oorsprong van de palliatieve zorg. De term ‘palliatieve zorg’ is afgeleid van het Latijnse woord pallium, dat ‘mantel’ betekent. Palliatieve zorg, een mantel van warmte en bescherming en zo kwamen wij terecht bij Sint Maarten, de heilige Martinus (316-379). Martinus werd in 316 in Hongarije geboren, als zoon van een Romeinse militair. Uit die tijd stamt de legende waaraan palliatieve zorg haar naam dankt. Als soldaat kwam Martinus in Amiens tijdens een koude winter een halfnaakte bedelaar tegen die hem smeekte hem te helpen. Martinus had echter geen geld maar wel een warme mantel. Hij sneed die met zijn zwaard doormidden en gaf de bedelaar de helft. Waarom de helft van zijn mantel? Wel, de ene helft was van het Romeinse Rijk, daar mocht hij niet over beschikken, en de andere helft was van hemzelf. Op schilderijen uit die tijd is deze scene veel afgebeeld.

Kirsten memoreerde enige uitspraken van beroemde filosofen en gaf aandacht aan mensen die een belangrijke rol in het ontstaan van palliatieve zorg hebben gespeeld:Francois LaRochefoucaulet (1630-1680): We kunnen zowel de zon als de dood niet rechtstreeks in de ogen kijken

  • Aristoteles (384-322): De dood is het ergste wat een mens kan overkomen.De Duitse theoloog en filosoof Paul Tillich (1888-1965), die tegen het idealiseren van hospices was, men wordt niet zonder pijn geboren en sterft ook niet zonder pijn.
  • Dame Cicely Sounders (1918-2005), als voorloopster van de hospice met haar holistische mensvisie en total care, waarbij ook de psychische en spirituele kant aandacht moet krijgen bij palliatieve zorg.
  • Elisabeth Kubler Ross met het vijf-fasen model bij rouw: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding.
  • Clive Seal (1955): cultuur betekent ontkenning van de dood, dit naar aanleiding van het ontstaan van de levensverzekeringen.
  • Julia Lawton: een hospice gebruikt het ene set taboes om een andere te bedenken.

En zo bracht Kirsten ons via de mantel en de historische uitspraken naar de palliatieve zorg in Nederland. In Nederland is de palliatieve zorg nog niet eens zo lang geleden ontstaan. Pas In de jaren tachtig werden voorzichtig de eerste hospices geopend. Dat er wel behoefte aan was is gebleken uit onderzoek van Nivel in 2006. Dit onderzoek heeft uitgewezen dat de palliatieve zorg in Nederland enorm gestegen is en thans door vele instanties en deskundigen wordt aangeboden. De palliatieve zorg is in ontwikkeling.

Natuurlijk is het goed om te weten hoe de palliatieve zorg is ontstaan, maar ieder was vooral nieuwsgierig naar de rol die muziektherapie daarin kan spelen. Kirsten vertelde vanuit haar eigen ervaringen en werkmethode. Zij werkt volgens een methodische vorm van hulpverlening:planmatig – indicatie – analyse en diagnose – behandelplan.Haar doelstellingen zijn de volgende:veranderingsgericht, ontwikkelingsgericht, stabilisatiegericht/kwaliteit van leven, acceptatie/copingvaardigheden.Als instrumenten bij de palliatieve zorg gebruikt Kirsten de piano, de bourdon lier, een harp en natuurlijk haar stem. Ook maakt zij gebruik van CD’s.

Het verlenen van palliatieve zorg door middel van muziek is geen standaard gebeuren en is met handen en voeten gekoppeld aan de sfeer van het moment en de behoefte van de cliënt. Een feilloze intuïtie en het fingerspitzengefühl zijn daarbij onmisbaar. Ook is belangrijk hoe jijzelf als therapeut tegen de dood aankijkt.

Samen met de deelnemers van de workshop werd gezocht naar mogelijkheden om door middel van muziek palliatieve zorg te verlenen, mogelijk voortkomend uit eigen ervaringen. Het volgende kwam uit de groep:

  • Stemmassage, de stem inbrengen als instrument om te helpen ontspannen, communiceren en ontmoeten. Uiteraard kunnen ook andere instrumenten gebruikt worden om een massage tot stand te brengen. Het is mogelijk om de ademhaling te beïnvloeden door mee te gaan met een instrument in de ademhaling.
  • Verhalen van de cliënt de ruimte geven door het laten horen van muziek die voor de cliënt iets heeft betekend bij speciale gebeurtenissen. Het kan een opluchting zijn om te praten over bijvoorbeeld een onverwerkte gebeurtenis.
  • Het bevorderen van acceptatie.
  • Het letterlijk bieden van troost door bijvoorbeeld improvisatie.
  • Kwaliteit van leven, wie ben je als mens en dat proberen te vertalen naar muziek.

Kirsten wilde vooral praten over de ervaringen van de deelnemers. Eén deelneemster gaf aan zich erg onzeker te hebben gevoeld toen zij met haar gitaar een cliënt in de laatste levensfase wilde begeleiden door middel van improvisatie. Kirsten beaamde dat palliatieve zorg door middel van muziek beslist niet makkelijk is en dat zij daar pas later na haar studie mee begonnen is. Het is zaak dat je er helemaal bent voor de cliënt en dat je volkomen af moet durven gaan op je intuïtie. Als een cliënt iets niet wil dan wordt dat zeker aangegeven.Ook is een eigen houding in het werkveld onontbeerlijk. Hoe denk je zelf over de dood?

Een andere deelneemster vertelde over een heel speciale ontmoeting met een man in zijn laatste levensfase. Zij speelde gitaar in de hal van een afdeling waar jong dementerenden worden verzorgd. Ieder kwam en ging of bleef zitten luisteren, alles was goed. Op een gegeven moment kwam een man naar de hal gestrompeld vanuit zijn ziekbed. Hij ging op de bank zitten en luisterde intens. Er was ook intens oogcontact met de gitariste. Helaas was hij niet gepast gekleed en de verzorging wilde, uiteraard terecht, dat hij naar zijn kamer ging om zich te kleden. Niet lang daarna is de man overleden. De tere gitaarmuziek had er kennelijk ervoor gezorgd dat iets in hem was ontwaakt en had hem naar de hal gelokt. Misschien was dat voor hem een moment van bezinning en gaf het hem toegang tot een andere fase, dat zal nooit bekend zijn omdat de man het niet meer kan vertellen. Wel was duidelijk dat de muziek zijn werk had gedaan.

En zo waren er vele ervaringen te bespreken, maar de tijd was helaas te kort om overal diep op in te gaan.

Het blijft een speciale zorg, de palliatieve zorg, mede omdat niet bekend is wat sterven nu eigenlijk is. De doden kunnen het ons niet meer vertellen en de levenden hebben het niet meegemaakt. Belangrijk is de therapeutische attitude. Samen met de patiënt richt de therapeut zich op de muziek om samen een balans te vinden die de toegang tot de dood verzacht.

Het was een interessante workshop die wel wat langer had mogen duren.
Kirsten gaf de volgende sites aan ons mee voor het geval we meer wilden weten over het onderwerp;

www.pallialine.nl

www.kenniscentrumpalliativezorg.nl

www.netwerkpalliatievezorg.nl

www.hospicemusictherapy.org

www.hospicedemeter.nl

www.johanneshospitum.nl

www.nivel.nl

www.thuisinmuziek.nl

Studiedag 2012 verslag Workshop My Breath, my music

Door: Ruud van der Wel & Karin van Dijk
Verslag door: Melissa Maijenburg

Ruud van der Wel werkt als muziek- en ademhalingstherapeut voor de stichting ‘my breath, my music’. Deze stichting heeft als doelstelling mensen met een (zware) lichamelijke beperking de mogelijkheid te bieden tot het maken van muziek, onder andere door middel van zelf ontwikkelde elektronische instrumenten. Karin van Dijk bespeelt zelf de Magic-Flute en is ervaringsdeskundige.Ruud en Karin waren ten eerste beide te zien en te horen tijdens de plenaire bijeenkomst die ochtend. De workshop die zij daarnaast gaven was gericht op uitleg geven over de verschillende mogelijkheden van de elektronische instrumenten, het uitproberen van de elektronische instrumenten en het stellen van vragen aan zowel Ruud als Karin. Het uitproberen van de verschillende instrumenten gebeurde geheel in de pentatonische toonladder. Ruud deelde documentatie uit over de kracht van deze toonladder en de simpelheid waarmee in deze toonladder gemusiceerd kan worden.

In het lokaal waren een aantal instrumenten opgesteld die Ruud in eerste instantie uitlegde en ons in tweede instantie liet uitproberen. Hieronder een opsomming van die instrumenten met korte uitleg. In dit verslag verwerk ik ook een aantal instrumenten die Ruud niet bij zich had, maar waarover hij wel documentatie uitdeelde.

1. De Magic-Flute
De Magic-Flute is een instrument dat zonder handen bespeeld kan worden. Men kan er liedjes op spelen en/of muziek op improviseren. De Magic-Flute bestaat uit een fluit en een kastje met een display. De fluit is tevens de afstandsbediening voor het kastje. De muzikant kan zelf een ander geluid selecteren of de gebruiksinstellingen aanpassen naar eigen behoefte.

2. De Kaossilator van het merk Korg
Dit is een pocket-synthesizer. Pocket betekend dat hij in een jaszak past. Men bespeelt het door het aanraakschermpje met een vinger te beroeren. De kleine knopjes op deze pocket-synthesizer zijn soms moeilijk te hanteren voor cliënten, dus heeft de stichting een aanpassing ontwikkeld waardoor de knopjes door middel van een makkelijk te besturen draaischijf. Deze aanpassing is los te kopen.

3. Een IPAD met muzieksoftware
De IPAD is een zeer handzame computer met een touch-screen. Op het internet is voor heel weinig geld een groot aantal muziek-software te downloaden. Ruud heeft ons verschillende software laten zien, zoals Garage, Sound touch, Thumb Jam.

4. De Soundbeam
De Soundbeam is een MIDI-controller. Het zendt een (onzichtbaar) ultrasonisch signaal. Beweeg de hand, het hoofd of een rijdende rolstoel door de straal en het geluid wordt aangestuurd. Je kunt het instrument instellen op verschillende geluiden.

5. WX-5 van het merk Yamaha
Dit elektronisch blaasinstrument is een MIDI-controller. Het is bijzonder geschikt voor mensen met beperkte spierkracht. Er zijn nog andere merken ‘wind controllers’ in de handel, maar deze zijn minder geschikt. Helaas is dit instrument in Nederland niet meer te verkrijgen, in verband met de milieuwet heeft de regering besloten de batterij van dit blaasinstrument af te keuren.

6. Verschillende schakelaars met aangesloten soundmodule. Bijvoorbeeld de Quintet.
Een schakelaar is een aan-/uitzetter. Er zijn voor cliënten een hoop verschillende schakelaars ontwikkelt. Zo zijn er schakelaars in de vorm van hoofdsteunen, ballon-schakelaars, oogknipperschakelaars, wenkbrauw-schakelaars, zuig- en blaasschakelaars. Maar, er zijn uiteraard ook gewoon verschillende schakelaars die met de hand zijn te bedienen.De Quintet is een kastje waar men tot vijf schakelaars op kan aansluiten. Er zitten een aantal voorgeprogrammeerde liedjes in.

7. Computers met randapparatuur en muzieksoftware

Er is een drietal muzieksoftwareprogramma’s die speciaal zijn ontwikkeld voor mensen met een ernstige beperking: Switch Jam en Switch Ensemble, E-scape en Gridplay. Het grote voordeel van de computer is dat er tussen verschillende applicaties combinaties kunnen worden gemaakt. Om schakelaars op de computer aan te kunnen sluiten is er een USB-schakelaarinterface nodig.

Voor info over….

Studiedag 2012 verslag Workshop Muziek in beweging, beweging in muziek

Door: Dick Verbeek
Verslag door: Petra van Oers

Deze workshop werd uitgevoerd door Dick Verbeek, een veelzijdig kunstenaar. Naast muziektherapeut is hij ook speltherapeut en jazzdrummer. Daarnaast maakt hij uit hout en metaal diverse slaginstrumenten.

Tijdens zijn werkzaamheden loopt een rode draad die al deze werkzaamheden verbindt: improvisatie en spel.

Tijdens de workshop muziek in beweging, beweging in muziek kwamen improvisatie en spel duidelijk aan bod.
We begonnen dan ook om zelf te ervaren waar onze eigen beweging zat, in vrijheid en creativiteit. Een opdracht was bijvoorbeeld om vrij in de ruimte lopen met een windchime en die doorgeven aan een medestudent, vrijheid voelen / bewegen en creatief denken in een cadans komen met zijn allen. Samen de beweging voelen.

Maar ook dezelfde opdracht uitvoeren met een structuur, hierbij werd er elke keer een persoon overgeslagen.Conclusie hiervan is dat door het gestructureerd uitvoeren van de opdracht je moet nadenken, geen vrijheid hebt / voelt en je makkelijker met elkaar in “ de knoop” komt. Het duurde ook langer voordat bij deze vorm de cadans erin zat. Tijdens deze workshop hebben wij door middel van verschillende werkvormen ervaren waar onze eigen basale muzikale- en bewegingsbehoefte zit.

Conclusie van deze workshop:
Dat tijdens improvisatie je je veel vrijer voelt, makkelijker beweegt en sneller de cadans vindt.
En bij het doen van een opdracht ( spelelement ) je meer belemmerd bent om je vrijheid te uiten waardoor het langer duurt voordat je de cadans vindt.

Studiedag 2012, verslag Workshop Community Music

De warming up
“Communiceren werkt het best als je niets zegt” is een van de eerste zinnen die Otto de Jong zegt als de workshop nog maar net is gestart.
Hij voegt de daad bij het woord en hij “neemt ons mee” naar een groep kinderen van 8 jaar en begint met ons aan de warming up.
Hij zegt weinig maar veelal zijn de bewegingen die hij voordoet, uitnodigend om meteen mee te doen, bijvoorbeeld

  • zing mij na op de juiste toon
  • ga maar allemaal staan
  • laat je handen wiebelen (zodat ieder rechtop- en een actieve houding heeft) Hij geeft vaak al zingend de opdrachten, dit zorgt voor positiviteit, aldus Otto.

Het tweede onderdeel is kennismaken:
mijn naam is Otto, hij zingt voor: Welkom Otto, kom erbij.
Zonder veel uit te leggen, gaan we de hele kring rond en iedere deelnemer hoort zijn/haar naam gezongen terug.

Otto’s streven: “ik wil een groep waar iedereen zich veilig voelt” Je stem laten horen is zowiezo kwetsbaar. Blijf vooral positief naar je leerlingen.In zijn voorbereidingen -maakt hij altijd een stappenplan.

  • laat (overdreven) duidelijk zien wat je voordoet
  • veel doen zonder praten, geeft rust

We hebben nog een aantal werkvormen met hem gedaan, erg leuk, simpel, maar met veel plezier.
Het is een bevlogen man met veel humor ! Ik heb genoten en weer nieuwe ideeen op gedaan !

Studiedag 2012, verslag Workshop Muziek op schoot

Door: Jose Retra.
Verslag door: Tineke van der Leer.

Muziek met jonge kinderen van 4 maanden tot 4 jaar

Dr. Jose Retra is aan de Universiteit van Exeter (UK) gepromoveerd op het onderwerp Muzikale Bewegingsrepresentatie in het Muzikale Leerproces van kinderen in de leeftijd van 18 tot 36 maanden. Als onderzoekster en docent Muziek met Jonge Kinderen is zij verbonden aan het Voorschoolse Muziek Educatiecentrum te Amsterdam. Zij geeft lezingen en praktische workshops over muziekeducatie in de voorschoolse leeftijd aan uiteenlopende doelgroepen. Muziek zet in beweging, muziek beroert, muziek zorgt dat je erbij hoort, muziek stimuleert, muziek motiveert. Jonge kinderen genieten van muziek en laten dit bijna altijd zien door mee te bewegen wanneer ze muziek horen.

Tijdens de workshop gaan we actief aan de slag met het zingen van liedjes en het uitproberen van muzikale activiteiten voor jonge kinderen. Jose geeft inspirerend leiding aan de activiteiten. Als deelnemers krijgen we de ruimte om ons in te leven in het jonge kind en om te ervaren wat muziek met ons doet. We worden letterlijk en figuurlijk door de muziek in beweging gezet en krijgen ideeën aangereikt over waarom en hoe we muziek kunnen inzetten op onze eigen werkplek. Over die werkplekken is geen uitwisseling, wat ik op zich jammer vind. De andere kant daarvan is dat de tijd in de workshop optimaal gebruikt wordt om activiteiten uit te voeren en daarna samen te bespreken. Ter illustratie worden een aantal korte video’s van jonge kinderen en muziek getoond.

Bij de eerste activiteit zitten de deelnemers om een blauw kleed op de grond, spelen met badeendjes en zingen een traditioneel liedje met tekstvariaties(alle eendjes…). In interactie met de deelnemers legt Jose de verbinding met de theoretische onderbouwing van de activiteit: de meesten kennen het liedje en iedereen kan dus direct meedoen, voor buitenlandse ouders geeft het mogelijkheid om de 3cultuur in te stappen, door het spelen met de eendjes wordt contact gemaakt. Het materiaal wordt gebruikt om ongedwongen tot zingen te komen.

Vervolgens bewegen we op het bekende ‘ozewiezewoze’. Het ritme en de enthousiaste leidingstimuleert om te draaien, te springen en samen te dansen. Ook de derde activiteit (klappen in je handen, klappen op je knie, klappen met een ander en ik weet wel wie) nodigt uit tot bewegen. Het stimuleert zowel de motorische vaardigheid, het maatgevoel en de kinestesie als het contact maken met anderen.

Daarna lopen we in een kring met het liedje ‘voetje voor voetje’. Het lied motiveert om te lopen, te stoppen, naar voren en naar achteren te stappen. Het geeft structuur en vraagt om te anticiperen. Het bevordert de synchronisatie; je doet iets samen.

Daarna volgen nog de liedjes ‘schuitje varen’, tsjinge tsjange tsjoke’, ’lala mwana’, ringelingelarie’ met bijpassende muziekactiviteiten. De beleving van elke activiteit onderbouwt de stelling dat muziek verbindt, in beweging zet en motiveert. Jose geeft aan hoe belangrijk het is om als muziekwerker aan te sluiten bij de belevingswereld en de (muzikale) ontwikkelingsfase van het jonge kind. Als tekst, beweging en muziek overeen komen dan kan het kind de muziek begrijpen en zich ermee verbonden voelen. Dan kan het kinderen in beweging brengen en motiveren. Muziek voldoet daarmee aan een basale levensbehoefte, waarmee het thema van deze studie dag wordt bevestigd.

De liedjes staan op een CD met daarbij kaarten met suggesties voor muzikale activiteiten. Naast de spelbeschrijvingen worden ook mogelijke doelen van de activiteiten beschreven, zowel muzikale- als ontwikkelingsdoelen. Bestellen kan bij www.zingendoemaarmee.nl. Ik vind zowel de muziek als de uitvoering van de kaarten mooi vormgegeven en goed bruikbaar in de praktijk.

Laad meer