Berichten van deze auteur

Studiedag 2011, verslag Workshop Cajon

Docent: Daniel Luhulima
Door: Marianne Buts

De Cajón, functie of emotie?

De workshop Cajón zou oorspronkelijk gegeven worden door Anton Leijdekker, maar hij was verhinderd. Daniël Luhulima nam zijn taak over en zorgde voor een wervelende workshop.

Allereerst de kennismaking met het instrument. De Cajón (spreek uit als “kachón”) is een percussie-instrument dat oorspronkelijk uit Peru komt. Het woord Cajón betekent eigenlijk gewoon “bakje” of “kistje” en zo ziet het er ook uit. Een houten bak, hol van binnen. Aan de voorkant bevinden zich metalen snaren. Hierdoor wordt het “snare”- geluid van een traditionele snare-drum gecreëerd. In de plaat van de achterkant zit een rond gat, welke dient voor de akoestiek. Ook wordt er vaak een bosje met lichtmetalen belletjes aan de binnenkant gespannen. Men bespeelt de Cajón door er wijdbeens op te gaan zitten en met de handen op de voorkant te trommelen.

Voor ieder stond een Cajón klaar en de deelnemers mochten gaan zitten. Oef, toch nog een dame met een kort rokje aan. Gelukkig had Daniël daar een oplossing voor, de speciale dameszit, zodat ook zij met een prettig gevoel kon gaan spelen. Alle ringen (zelfs de trouwring) moesten we afdoen, vrij spelen met kale handen.

Verschillende slagen en ritmes werden aangeleerd. De vier hoofdslagen, bas, open, slap en tip, werden nijver geoefend. Met de vlakke hand aanslaan, een kommetje van je hand maken en aanslaan, knokkels recht, met twee handen spelen. Het viel niet mee om alle informatie te coördineren en beide handen tegelijkertijd te gebruiken. Stiekem tussendoor even oefenen was er beslist niet bij, Daniël riep ieder telkens tot de orde om vooral goed naar hem te kijken en te luisteren.

De ritmes werden aangeleerd door woorden te zingen met de klanken oe, ie en aa. Het zingen van het ritme heeft als groot voordeel dat je niet denkt en als vanzelf met de flow meegaat. Het werkte prima.

Het samen spelen was verrassend. De groep werd in tweeën gedeeld en door ritmes afwisselend per groep te spelen, als een soort vraag en antwoord spel, klonk het alsof een complete slagwerkgroep zich aan het uitleven was. Iedereen ging er helemaal in op en veel emoties werden losgelaten. Echt leuk om te horen en te doen.

Menigeen kreeg rode handen en om dat te voorkomen adviseerde Daniël: veel spelen met weinig energie. Ontwikkel een technieksouplesse zodat het spelen geen energie meer kost. Het is met ieder instrument hetzelfde, oefenen, oefenen, oefenen.

Veel te snel kwam er een eind aan de workshop, we hadden nog wel uren door kunnen gaan. Complimenten voor Daniël die in korte tijd iedereen met veel enthousiasme aan de slag kreeg.

De Cajón, functie of emotie?
Als begeleidingsinstrument is de Cajón heel functioneel, veelzijdig en bijzonder bruikbaar voor OMB. Bovendien ben je altijd verzekerd van een zitplaats. Door je uit te leven op de Cajón krijgen emoties de kans om naar buiten te komen. Niet voor niets wordt het instrument veel gebruikt als begeleidingsinstrument in de Spaanse Flamencomuziek, muziek doordrenkt met emotie. Het antwoord op de vraag kan dus alleen maar zijn:

De Cajón is functie en emotie!

Studiedag 2011, verslag Ochtendplenair BIM studiedag

Door: Patrick Meuldijk
Verslag: Fienie Gerekink
Na het welkomstwoord zit ik klaar voor de plenaire lezing rond het thema van de dag , pen en blocnote in de hand. Maar nee, van een lezing in de traditionele zin van het woord is geen sprake! Ons, de studiedag-gangers, wordt verzocht onze stoel op te pakken en kriskras door de zaal te gaan zitten. Een rustig, speeldoosachtig muziekje weerklinkt en er verschijnt een clown met een koffertje .. Het koffertje wordt geopend en er wordt een lange doek uit gehaald. Als eerste biedt de vriendelijke clown mij de doek aan: hij wikkelt hem om mijn pols, ik pak de doek beet en samen bewegen we wat heen en weer. De clown loopt verder en nodigt met zijn doek nog meer mensen uit tot contact en beweging. Iedereen kijkt aandachtig toe. Wat voelen we? Is het bevreemding, vertedering, nieuwsgierigheid, lacherigheid, ontspanning?
Bij de wisseling van de muziekjes gaat de clown terug naar zijn koffertje en haalt er nog meer uit: een stok met stofslierten, een lekker zacht kussen en een lap. De slierten worden over ons hoofd en lijf getrokken en met het kussen kun je knuffelen of je kunt je hoofd er even op leggen terwijl de clown op zijn fluit speelt. Tot slot wordt de lap gescheurd. De clown heeft de ene kant vast en jij de andere en trekken maar! Leuk om te zien dat de ene bezoeker heel voorzichtig trekt en de andere een fanatieke ruk geeft. Allemaal genieten we van dat lekkere scheurgeluid. Er wordt gegrinnikt en gegiecheld.

Voor even hebben we deel uitgemaakt van een belevingsvoorstelling. Een voorstelling zonder woorden waarbij we worden geprikkeld om te kijken, te luisteren, te voelen en contact te maken.

Patrick Meuldijk stapt uit zijn clownskostuum en geeft een korte toelichting op zijn voorstelling. Hij heeft hiermee ons verwachtingspatroon (“we krijgen een inleiding op het thema”) doorbroken en dat vinden we vreemd en verwarrend. Want je wilt controle over je omgeving, je wilt kunnen inschatten wat er gebeurt. Als de clown langskomt stelt hij je basisveiligheid op de proef, hij breekt in, in je territorium. Maar gelukkig kun je vanaf een afstand zien wat hij doet met de anderen en hem “veilig” verklaren. En, door mee te doen (in beweging, in meezingen) kun je invloed uitoefenen op wat er gebeurt. De gevoelens die werden opgeroepen heb je een plek gegeven.

En zo hebben we het thema van de studiedag niet “aangehoord” maar het kunnen beleven. En samen met Patrick hoop ik dat we ons er bewust van zijn geworden hoe onlosmakelijk emotie en functie met elkaar verbonden zijn.

Patrick Meuldijk is muziekdocent in het speciaal onderwijs en theatermaker van DOT Belevingstheater http://www.dotbelevingstheater.nl

Bob Martens

Voorzitter van de stichting Muziekenz.org

Bob MartensIk studeerde slagwerk en orkestdirectie en was van 1973 tot 2012 werkzaam als hoofdvakleraar slagwerk aan de MPA te Alkmaar dat vervolgens Conservatorium Alkmaar werd. Daarnaast ben ik vele jaren voorzitter van de medezeggenschapsraad geweest. Sinds maart 2012 ben ik vervroegd met pensioen gegaan. Ook ben ik voorzitter van de Stichting Muzisch Spoor welke projecten ontwikkeld voor ouderen waarbij muziek en bewegen een hoofdrol spelen. Muziek is naar mijn zo belangrijk, altijd ergens aanwezig, op de voorgrond of juist op de achtergrond. Muziek beleven/ervaren, actief of passief houdt de geest scherp en geeft je altijd een gevoel van welbehagen. Dit was mede de reden om samen met een oud collega MPA21 (het digitale conservatorium) op te richten. Het opleiden van nieuw muzikaal kader is volgens ons heel belangrijk.

Yntske Zijlstra

Penningmeester en mailbox  beheerder Stichting Muziekenz.org.
Tevens docent methodiek aan de leergang Muziekagogie.
Yntske ZijlstraNa mijn opleiding als psychiatrisch verpleegkundige heb ik muziektherapie gestudeerd aan het ArtEZ Conservatorium in Enschede (1991).Mijn werkervaring ligt vooral binnen de reguliere psychiatrie (zowel opnamegroepen als behandelgroepen). Na 10 jaar als muziektherapeut te hebben gewerkt heb ik mij ontwikkeld tot leidinggevende en adviseur. In 2008 heb ik mijn MBA gehaald en in 2015 modulen informatiemanagement voltooid bij de NCOI en werk ik als bestuurssecretaris en informatiemanager in GGZ NHN. Mijn inzet voor de Stichting Muziekenz.org wordt gedreven door het belang dat ik hecht aan ondersteuning van muziekwerkers in de zorg bij hun profilering in het werkveld. Muziekagogie is een noodzakelijke toevoeging in het aanbod die voor een hele brede doelgroep inzetbaar is, naast het psychotherapeutische aanbod, om het welzijn van mensen te verbeteren en te bevorderen.

Yolanda Hulscher

Secretaris van de stichting muziekenz.org. Tevens gastdocent in het vak profileren en muzikale werk- en spelvormen. Auteur van het handboek muziekagogie “Werken in de muziek met het hart, de handen en het hoofd”

Yolanda HulscherOorspronkelijk ben ik opgeleidt in 1986 tot ziekenverzorgende en aansluitend als clientbegeleider in de zorg voor mensen met een beperking. Na het behalen van mijn OMB diploma werk sinds 2000 als muziekagoog op diverse Dagcentra voor een grote instelling in de regio Noord Holland Noord.

Mijn werkveld is breed, ik werk met clienten met een verstandelijke beperking op alle niveaus en met clienten met NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel) waarbij ik samen met een logopedist de SMTA aanbiedt (SpraakMuziekTherapie voor clienten met een Afasie en/of verbale apraxie) Onlangs heb ik een muziekgroep afasie in het leven geroepen en zijn we bezig met de oprichting van een Afasiecentrum. Daarnaast begeleid ik een MuziekTheatergroep(VG), die jaarlijks voorstellingen maakt voor peuters en kleuters en werk ik individueel met vastgelopen clienten.

Omdat ik veelal solistisch werk en een verscheidenheid aan client-groepen tref binnen mijn werk, vind ik het belangrijk om ervaringen te delen. Steeds te blijven leren van elkaar, af te stemmen en te vernieuwen. Door de Stichting Muziekenz.org hoop ik dat we elkaar makkelijker kunnen ontmoeten en beter kennis kunnen uitwisselen.

Studiedag 2010, “Akkoord”

studiedag2010Het dagelijks leven is gelijk aan muziek maken. In het samenspel met anderen wil men graag zijn eigen toon laten horen, maar ook luisteren naar de ander, naar een andere toon en vervolgens afstemming zoeken. Men spreekt van een harmonieus bestaan, als het samenspel vloeiend is en er genoeg oor is voor de ander. Als meerdere mensen samengaan leidt dit tot een akkoord. Men sluit een akkoord. Men kan dit vergelijken met een samenklank die voor het muzikale oor samensmelt tot een gestalte. Als je daarentegen niet goed gestemd bent zal dit samengaan met anderen zelfs kunnen leiden tot een dissonant. Muziek is leven en van deze ‘overeenkomst’, deze (af)stemming maken wij, als muziekwerkers dagelijks gebruik. Ook onderling, zullen we naar elkaar moeten luisteren. Naar nieuwe klanken in de vorm van nieuwe ontwikkelingen.

Studiedag 2009, “De muziekmakelaar”

Naast het klassieke beeld van de muziekwerker in een besloten ruimte met cliënten, is de muziekwerker van nu er één die ook de omgeving van de cliënt aanpakt. Niet alleen het geluidsmilieu, maar tevens de sociale omgeving. Als het ware een muziekmakelaar.
Deze muziekmakelaar moet kunnen netwerken, adviseren en doorverwijzen.
Wat wij daarbij nodig hebben in ons werk, is een hoop kennis van middelen en mogelijkheden op het gebied van geluidstechniek, akoestiek, geluidsdragers en wat de moderne techniek ons kan betekenen. Dus meer dan alleen klankstaven en langspeelplaten met klassieke muziek.studiedag2009

Studiedag 2008, “Fingerspitzengefühl”

studiedag2008Het mag duidelijk zijn dat muziek als medium zorgvuldig moet worden toegepast. Wat wij nodig hebben in ons werk, is een flinke dosis Fingerspitzen-gefühl! Letterlijk betekent dit: een scherp gevoel voor passend optreden of gedrag . Ook nog wel eens intuïtie genoemd…
Maar de vraag is: hoe kom je tot dit Fingerspitzengefühl? Kun je dit aanleren? Hoe bepaal je een goede muziekkeuze, een juiste timing, een goede dosering van de muziek?? Hoe kun je iemand “aanraken” met muziek??

Studiedag 2007, “Variété van de muzikale toepassing”

Muziek is een geweldig medium. Ook therapeutisch. Zij beweegt, ontroert, stimuleert en brengt tot rust. De vorm waarin zij klinkt is verscheiden en elke keer weer verrassend. De vorm moet ook passen bij het doel. Dat vraagt om creativiteit. Deze studiedag wil aandacht besteden aan die vormgeving, die het effect van muziek nog meer verhogen! En aan het maken van de muzikale vertaalslag naar je eigen doelgroep. Het werken aan de juiste toepassing!

Studiedag 2006, “AanTonen”

Deze studiedag wil stilstaan bij aantonende muziekwerkers. Muziekwerkers die bewust bezig zijn met aantonen van het effect van muziek. Wat zijn succesvolle strategieën? Waar werken de muziekpioniers in de gezondheidszorg? Wat hebben zij ontdekt? Hoe kan de muziekwerker verbindingen leggen? Welke financiering is mogelijk?

Laad meer